Zo klein.
Zo dapper.
Zo stapte hij de klas binnen.
Zonder taal. Zonder woorden.
Maar hij kwam.
En hij vond zijn plek.
In deze kleine klas, met weinig kinderen en veel aandacht, kregen alle kinderen vanaf het eerste moment van de dag iets heel belangrijks: de ruimte om zelf een keuze te maken.
In de klas hing een houten bord met daarop een geschilderde dolfijn. Aan het bord hingen de namen van de kinderen. Daarnaast stonden bakjes met foto's van alle materialen en activiteiten in de klas.
Iedere ochtend begon hetzelfde.
Voordat we in de kring gingen, liep ieder kind eerst naar het bord.
Waar wil ik vandaag mee beginnen?
Het kind koos een kaartje, hing dat bij zijn of haar naam en pakte vervolgens het materiaal dat daarbij hoorde.
Zo begon de dag niet met een opdracht van de leerkracht, maar met een eigen keuze.
Dat lijkt misschien een klein verschil.
Maar voor een jong kind is het een groot verschil.
Voordat kinderen op school komen, hebben ze vaak al veel aanwijzingen gekregen.
Trek je schoenen aan.
Schiet op.
Vergeet je jas niet.
Kom, we moeten gaan.
Op school begon de dag anders.
Hier mochten ze eerst zelf kiezen.
Voor M. was dat misschien nog wel belangrijker dan voor de andere kinderen.
Hij sprak niet. Woorden gebruikte hij nauwelijks.
Maar ook hij liep iedere ochtend naar het bord.
Hij keek aandachtig naar de foto's, maakte zijn keuze, hing het kaartje bij zijn naam en ging aan de slag.
Hij hoorde erbij.
Niet omdat hij al kon praten.
Maar omdat hij, net als ieder ander kind, zelf een keuze mocht maken.
Daarnaast werkten we iedere dag met pictotaal. Elk beeld stond voor een woord. Zonder druk, maar met veel herhaling en aandacht.
Langzaam groeide zijn woordenschat.
Eerst begreep hij de woorden.
Daarna begon hij ze voorzichtig zelf te gebruiken.
Zijn taal ontstond niet alleen doordat hij woorden leerde.
Ze ontstond ook doordat hij zich veilig voelde, invloed ervoer en mee mocht doen.
Deze ervaring heeft mij geleerd dat ontwikkeling vaak begint voordat een kind iets nieuws leert.
Ze begint op het moment dat een kind ervaart:
Ik mag kiezen. Ik hoor erbij. Ik doe mee.
En misschien is dat wel de basis van alle ontwikkeling.
Wat heeft een kind nodig om zijn eigen stem te kunnen vinden?